Rozpoczęcie przygody z AAC nie wymaga znajomości setek symboli ani zakupu drogiego sprzętu. Najważniejsze jest stworzenie osobie możliwości komunikowania swoich potrzeb, emocji i wyborów.
Pierwsze kroki mogą wyglądać następująco:
- obserwacja, w jaki sposób osoba komunikuje się na co dzień;
- wybór kilku podstawowych komunikatów, takich jak „chcę”, „jeszcze”, „koniec” czy „pomóż mi”;
- wprowadzenie symboli podczas codziennych aktywności;
- modelowanie komunikacji przez rodziców, opiekunów i terapeutów;
- stopniowe rozszerzanie słownictwa.
Wielu rodziców obawia się, że nie poradzi sobie z AAC lub że będzie to zbyt trudne. Z naszego doświadczenia wynika jednak, że najważniejsze są małe kroki i codzienne sytuacje – wspólny posiłek, zabawa czy spacer mogą stać się okazją do nauki komunikacji.
- nie trzeba czekać na diagnozę, aby rozpocząć wspieranie komunikacji;
- AAC nie zastępuje mowy, ale ją wspiera;
- najlepiej zaczynać od kilku ważnych słów;
- komunikacji uczymy się w codziennych sytuacjach;
- każdy rozwija swoje umiejętności we własnym tempie.
Czy muszę kupować specjalistyczny sprzęt?
Nie. Na początku często wystarczą wydrukowane symbole, zdjęcia lub prosta tablica komunikacyjna.
Czy AAC jest trudne?
Nie. Najważniejsze jest systematyczne używanie symboli w naturalnych sytuacjach.
Od ilu słów zacząć?
Najlepiej od kilku podstawowych komunikatów, które są potrzebne każdego dnia.
Na początku nie musisz:
- znać wszystkich symboli;
- kupować drogiego sprzętu;
- wprowadzać wielu komunikatów jednocześnie;
- oczekiwać natychmiastowych efektów.
Warto zacząć od małych kroków i codziennych sytuacji. Najważniejsze jest stworzenie osobie możliwości wyrażania swoich potrzeb, emocji i myśli. Każda osoba uczy się komunikacji we własnym tempie.
OBSERWUJ – zauważaj wszystkie sposoby, w jakie osoba próbuje się komunikować.
MODELUJ – pokazuj, jak można korzystać z AAC w codziennych sytuacjach.
DAJ CZAS – nie oczekuj natychmiastowej odpowiedzi.
STWARZAJ OKAZJE – wykorzystuj zabawę, posiłki i codzienne aktywności.
REAGUJ – zauważaj każdą próbę przekazania informacji.
ZAPEWNIJ DOSTĘP – system komunikacji powinien być dostępny wtedy, gdy jest potrzebny.
NIE ODPYTUJ – ROZMAWIAJ.
Pamiętaj
Wprowadzanie AAC to proces, a nie jednorazowe dobranie kilku obrazków czy zakup aplikacji.
Nie chodzi o to, aby osoba jak najszybciej nauczyła się wskazywać dużą liczbę symboli.
Chodzi o to, aby odkryła:
„Mogę powiedzieć, czego chcę i czego nie chcę. Mogę poprosić o pomoc. Mogę zadawać pytania, komentować, opowiadać i wyrażać emocje. Mam wpływ na to, co dzieje się wokół mnie.”
Każdy człowiek ma prawo do skutecznej komunikacji.
Rozpoczęcie przygody z AAC nie wymaga perfekcji ani specjalistycznej wiedzy. Najważniejsze są codzienne sytuacje, cierpliwość i wspólne odkrywanie sposobów komunikacji.
Nie trzeba robić wszystkiego od razu. Warto zacząć od małych kroków – jednego symbolu, jednego gestu, jednego komunikatu. Z czasem te małe kroki mogą stać się początkiem większych zmian.
Każda osoba zasługuje na możliwość wyrażania swoich potrzeb, emocji i myśli.
Fundacja Komunikacji i Rozwoju wspiera dzieci, rodziny, opiekunów i specjalistów w rozwijaniu skutecznej komunikacji.
Dobór AAC powinien uwzględniać indywidualne możliwości, potrzeby, sposób dostępu oraz środowisko życia danej osoby.
Poznawaj. Obserwuj. Modeluj. Daj czas. Wspieraj komunikację każdego dnia.
ASHA – American Speech-Language-Hearing Association
Augmentative and Alternative Communication (AAC) – Practice Portal.
Materiały dotyczące oceny, doboru i wdrażania AAC, modelowania komunikacji oraz wspierania partnerów komunikacyjnych.
ISAAC – International Society for Augmentative and Alternative Communication
About AAC.
Materiały dotyczące komunikacji wspomagającej i alternatywnej, różnych form komunikowania się oraz prawa osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi do skutecznej komunikacji.
Beukelman, D.R., Light, J.C.
Augmentative & Alternative Communication: Supporting Children and Adults with Complex Communication Needs.
Publikacja dotycząca oceny, planowania interwencji i wspierania osób korzystających z AAC.
Light, J., McNaughton, D.
Publikacje naukowe dotyczące kompetencji komunikacyjnej, rozwoju języka oraz wspierania osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi korzystających z AAC.
Artykuł przygotowany przez Fundację Komunikacji i Rozwoju.
Materiał ma charakter edukacyjny i informacyjny. Każda osoba korzystająca z AAC ma indywidualne potrzeby i możliwości komunikacyjne.